Alle berichten door Tijdo van der Zee

Freelance Journalist

‘Pas open BIM-standaarden toe bij renovatie Tweede Kamer’

Het Rijksvastgoedbedrijf moet de open BIM-standaarden ETIM RT en CB-NL inzetten bij de renovatie van de Tweede Kamer en de rest van het Binnenhof. Dat zegt Jan Al, programmamanager BIM bij Uneto-VNI en voormalig directievoorzitter bij BAM Techniek.

“De Tweede Kamer zou een prachtig voorbeeldproject zijn”, zegt Al. Het Binnenhof-complex in Den Haag, waar de Tweede Kamer onderdeel van uitmaakt, gaat vanaf 2020 5,5 jaar dicht voor een grondige renovatie, die naar schatting zo’n half miljard euro gaat kosten. Over deze renovatie gaf minister Stef Blok in een Kamerdebat in december al aan dat het Binnenhof voor deze verbouwing “digitaal in beeld” zal worden gebracht én dat gebruik zal worden gemaakt van de open communicatiestandaard VISI, die is ondergebracht in het recent geopende BIM-loket.

Maar alleen VISI gaat Al niet ver genoeg: alle open BIM-standaarden die in beheer zijn bij het BIM-loket en de stichting Ketenstandaard Bouw en Installatie moeten zoveel mogelijk worden toegepast bij de renovatie. Dat zou volgens de BIM-programmamanager een enorme slinger geven aan het gebruik van de in Nederland ontwikkelde BIM-standaarden. Al: “Het Rijksvastgoedbedrijf moet een aantal voorbeeldprojecten opzetten waarbij maximaal gebruik gemaakt wordt van Lees verder ‘Pas open BIM-standaarden toe bij renovatie Tweede Kamer’

Drentse GS steunen smartgrid-boer met lening en subsidie

Een boer uit Odoorn die van zijn erf een klein smart grid heeft gemaakt en zijn overtollige elektriciteit laat verhandelen door online energiebedrijf Jules Energy krijgt steun van provincie Drenthe. Het project kan een subsidie tegemoet zien van ruim een ton en een voordelige lening voor hetzelfde bedrag.

Tijdo van der Zee
Energeia, 02 september 2015

Boer Jan Reinier de Jong vroeg bij de provincie een financiële tegemoetkoming van 40% van de kosten die hij maakt, omdat hij als pionier “wordt geconfronteerd met meer risico’s en kosten dan de toekomstige tweede gebruiker”, liet hij de provincie weten.

Gedeputeerde Staten (GS) hebben nu besloten om tegemoet te komen aan zijn wens en de helft van het gevraagde bedrag (EUR 105.075) als subsidie te verstrekken en de andere helft als lening op basis van dagrente, met zes hectare van De Jongs akkerland als onderpand. Mocht de proef mislukken en niet leiden tot een winstgevend product, dan wordt de lening omgezet in een subsidie. Boer de Jong is nog met zijn “huisbankier” de Rabobank in overleg over de financiering van het resterende investeringsbedrag.

Gedeputeerde Staten willen het initiatief ondersteunen met twee argumenten. Ten eerste de stimulering van PV-systemen boven de 100 kWp. “De proef moet aantonen dat de terugverdientijd van zonneprojecten groter dan 100 kWp, zonder aanvullende subsidie van de overheid, tot minder dan tien jaar kan worden teruggebracht.” Een tweede argument is de “verbetering van de economische situatie in de landbouw”.

Op het erf van aardappelteler Jan Reinier de Jong start binnenkort een proef waarbij een slimme batterij van 290 kWh binnenkort kan bepalen of de elektriciteit van de 310 kWp aan zonnepanelen moet worden opgeslagen in de batterij, gebruikt om de aardappels te koelen of moet worden verhandeld op de energiemarkt. Lees verder Drentse GS steunen smartgrid-boer met lening en subsidie

Nefit test brandstofcel in Utrechtse woningen

In een woongebouw in Utrecht hebben Bos Installatiewerken en ketelfabrikant Nefit Bosch een brandstofcel-hr-ketelcombi geplaatst die warm tapwater, warm cv-water en elektriciteit levert. Dit demonstratieproject moet informatie opleveren over het potentieel van deze technologie in de bestaande bouw.

In GAWALO & Installatie Journaal, december 2015

Tijdo van der Zee

Tot nu toe is hij dik tevreden, zegt bewoner Rens van Luijn. Om te bewijzen dat de brandstofcel in de ketelruimte werkt, loopt hij naar de naastgelegen badkamer en draait de warmwaterkraan open. En ja hoor, na een seconde of twintig slaat de damp inderdaad van de waterstraal af. Van Luijn maakt deel uit van woongemeenschap De KasKo, die huist in een complex van woningcorporatie Bo-Ex in de Utrechtse buurt Oudwijk. Dat Nefit Bosch juist hún complex heeft uitgezocht om de eerste Nederlandse brandstofcel voor woningen te plaatsen verbaast Van Luijn niet. De woongemeenschap is altijd al bezig geweest met duurzame oplossingen. Zo waren er tot voor kort twee HRe-(Stirling)ketels geïnstalleerd. Maar omdat één ermee ophield en het product niet langer actief in de markt wilde zetten, werd deze proefopstelling weer ontmanteld. Toen Nefit (dat overigens zelf ook gestopt is met de Stirling-technologie) op zoek ging naar een geschikte woning om de brandstofcel te installeren, was het contact via Bo-Ex en installateur Rogier Bos dan ook snel gelegd. Lees verder Nefit test brandstofcel in Utrechtse woningen

‘Bied crowdfunder zicht op rendement’

Van 2000 tot 2007 was investeren in films zeer lucratief. Via een fiscale maatregel kon elke investeerder rekenen op een aardig rendement. Maar deze zogenoemde CV-regeling was gevoelig voor misbruik.

Het animo onder investeerders was namelijk zo groot, dat zelfs slechte scripts een verfilming kregen. Maar met het stoppen van de regeling, droogde ook een belangrijke geldbron voor de filmindustrie op.

Sinds enkele jaren is er een nieuwe financieringsbron voor filmmakers: de cinefiele massa. Filmliefhebbers kunnen tegenwoordig in drie crowdfund-platforms – Voordekunst, EU1.tv en Cinecrowd – filminitiatieven financieel ondersteunen.

Cinecrowd kwam vorig jaar in het nieuws toen een project van regisseur Eddy Terstall, bekend van onder meer de film Simon, er in korte tijd een stevig bedrag ophaalde. De eerder geplande korte film kon ineens worden uitgewerkt tot een lange speelfilm. Terstall legt momenteel de laatste hand aan de film ‘Deal’.

Een groot succes was dat, beaamt Roel van de Weijer. Maar ‘Deal’ is zeker niet illustratief voor het gemiddelde project op Cinecrowd. Over het algemeen gaat het om kleinere bedragen. Ook moet niet de indruk ontstaan dat een film volledig gefinancierd kan worden door geld uit het crowdfund.

“Het gaat om de laatste 10 procent van de financiering. ‘Gap financing’ noemen we dat. Het grootste deel, zo’n 60 à 70 procent, komt van filmfondsen. Dan is er vaak nog een deel van grotere sponsors, zoals bedrijven.”

Die resterende 10 procent is echter belangrijker dan je op grond van het bedrag zou verwachten. “Veel filmfondsen, zowel in Nederland als daarbuiten, accepteren volledige financiering van één bron namelijk niet. Crowdfunding kan daarin een oplossing bieden.”

Daarnaast laat populariteit op het crowdfund-platform grotere financiers ook zien dat het project potentie heeft. “Maatschappelijk draagvlak”, noemt Van de Weijer dat. “En dat trekt die andere financiers dan weer over de streep.”

Hoewel al tientallen projecten via de drie crowdfund-platforms de beoogde hoeveelheid euro’s hebben opgehaald, merkt Van de Weijer dat de Nederlandse markt voor crowdfunding zijn beperkingen kent. Nederland is eigenlijk te klein. “We werken aan schaalvergroting. We kunnen sinds kort ook betalingen en projecten uit België ontvangen. Al leeft crowdfunding bij onze zuiderburen wel minder dan hier.” Lees verder ‘Bied crowdfunder zicht op rendement’

Vrijwillige keuring voor kwaliteitsborging CV-installatie

Eind februari werd op feestelijke wijze de eerste CV-ketel van het onderhoudslabel OK-CV voorzien. Waar moet een installateur aan voldoen om dit keurmerk te mogen voeren? En is het keurmerk nu af, of komt er wellicht nog meer bij?

In 2010 kwamen twee mensen om het leven in een flat in Meppel door het vrijkomen van koolmonoxide in een verkeerd geïnstalleerde CV-installatie. Eind februari deed de rechter in Assen eindelijk uitspraak in de zaak tegen de bedrijven Loodsluis en Rendo, die verantwoordelijk waren voor het onderhoud. Ze kregen ieder een boete opgelegd van 75.000 euro wegens nalatigheid, maar de bedrijven gingen hiertegen in beroep.

Henk Sijbring, voorzitter van de CV-ketelbrancheorganisatie VFK en voorzitter van de nieuwe stichting OVI (OK voor Installaties), die het OK-CV-keurmerk beheert, ziet in de treurige zaak een voorbeeld van wat er allemaal mis gaat in het beheer en onderhoud van CV-ketels. “Dit ongeluk was niet gebeurd als er een verplichte opleveringskeuring had plaats gevonden”, zo stelt hij onomwonden.

Om te voldoen aan de Europese richtlijn EPBD werkt het ministerie van Binnenlandse Zaken, onder leiding van minister Stef Blok, aan nieuwe regels voor de veiligheid en energiezuinigheid van cv-installaties. Vanaf 2016 zullen bouwers Lees verder Vrijwillige keuring voor kwaliteitsborging CV-installatie

Bam zet capaciteit van 200 nul-op-de-meter-woningen in als flexdienst

Bouwbedrijf Bam wil de capaciteit van zo’n 200 nul-op-de-meter-woningen in de regio Utrecht gaan inzetten als flexibiliteitsdienst aan Stedin.

Door: Tijdo van der Zee
In: Energeia.nl, 11 mei 2015

Eerder deze maand kreeg Bam voor dit driejarige Rennovates-project van de Europese Commissie EUR 5 mln toegezegd vanuit subsidieprogramma Horizon 2020.

Bam is betrokken bij het programma Stroomversnelling, waarin 111.000 woningen worden gerenoveerd tot nul-op-de-meter-woning. In het Rennovates-project betekent dit onder meer dat de gasaansluiting wordt verwijderd, dat elektriciteit wordt opgewekt door zonnepanelen en de warmte door warmtepompen. In de winter zal er daardoor extra vraag naar stroom zijn en in de zomer wordt juist een overschot verwacht, dat wordt teruggeleverd aan het net. Netto moet dit optellen tot nul.

Ook na de renovatie zal Bam betrokken blijven. Het bouwbedrijf is namelijk voor dertig jaar verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de gerenoveerde woningen. In een energie service contract met de woningcorporatie tekent Bam voor de energieprestatie van gebouwgebonden installaties; de warmtepomp en zonnepanelen. Bam staat niet garant voor onzuinig gebruik van huishoudelijke elektrische apparaten door bewoners: die krijgen een jaarlijks energiebudget van ongeveer 2.500 kWh. Wat ze daarboven gebruiken, moeten ze extra afrekenen. Lees verder Bam zet capaciteit van 200 nul-op-de-meter-woningen in als flexdienst

‘Installatiesector nog niet klaar voor BIM’

BIM maakt veel installateurs enorm enthousiast, getuige de vele pilots en samenwerkingsverbanden. Toch is een volwaardig Bouwwerk Informatie Model nog geen realiteit. “We zijn er allemaal hard mee bezig, maar het eindpunt is nog niet in zicht.” Dat zegt Ben Pol, manager business support bij ABB en BIM-woordvoerder voor de Federatie Elektrotechniek, de vereniging van de elektrotechnische toeleveranciers.

Door Tijdo van der Zee, in GAWALO en Installatie Journaal, julli 2013

“Pak je rol, wees professioneel, ga voor je kans, draag bij aan de BIM-ontwikkeling, want we hebben jullie in de keten heel hard nodig.” Het was een heldere boodschap, die Cees Brandsen, voorzitter van de Bouw Informatie Raad (BIR) in april uitsprak bij de algemene ledenvergadering van de Federatie Elektrotechniek (FEDET).

De BIR, een samenwerkingsverband van opdrachtgevers, opdrachtnemers, ingenieursbureaus, installateurs en architecten, heeft zich ten doel gesteld dat in 2014 in 20 procent van alle bouwprojecten wordt gewerkt met BIM. Maar om dat doel te halen moet er nog heel wat gebeuren. Pol: “Voor de installatiesector liggen er veel kansen, maar ondanks de vele positieve verhalen, zijn we er nu nog niet klaar voor.”

In feite is een BIM de digitale evenknie van een concreet gebouw, of een bouwwerk dat nog gebouwd moet worden. Bij de engineering van dit digitale bouwwerk zitten alle betrokkenen vanaf het begin bij elkaar om de tafel. Parallel ontwikkelen wordt dat genoemd, of concurrent engineering. Voor installateurs betekent dit dat ze, anders dan ze gewend zijn, in het begin al mee ontwerpen, waardoor er meer mogelijkheden zijn voor een optimale installatie. Bij BIM zijn alle gebouwonderdelen, zoals deuren, kozijnen, contactdozen, leidingen als het ware ‘getagd’. Op die manier kan tijdens de bouw, maar ook later, bij het gebouwbeheer, precies worden bijgehouden welke onderdelen besteld moeten worden.

“Werken met BIM betekent dat je straks helemaal geen werkvoorbereiding meer nodig hebt, want alles wat je moet weten staat al in BIM. Het model gaat er van uit dat er geen open eindjes zijn, maar dat je alles precies goed samenstelt. En met het model kan je ook nog ontdekken of het project haalbaar, maakbaar en betaalbaar is”, zegt Ben Pol. Lees verder ‘Installatiesector nog niet klaar voor BIM’

HeatMatcher maakt de warmte-installatie slim

In de ketelruimte van seniorencomplex in Krommenie staat sinds enige maanden een laptop opgesteld naast de regelkast. Op die laptop staat het softwareprogramma HeatMatcher. Dat programma laat verschillende onderdelen van de verwarmings- en warmtapwaterinstallatie met elkaar communiceren en onderling ‘bepalen’ welk onderdeel op welk moment de warmte levert, afhankelijk van prijs en beschikbaarheid. Uit eerste tests blijkt dat de HeatMatcher vaker dan normale regelunits gebruik maakt van de warmtepomp.

Door: Tijdo van der Zee
In: GAWALO juli 2013

Het comfortabele woonblok aan het Durghorstplantsoen van 79 woningen en een overdekt atrium werd een paar jaar geleden opgeleverd met een duurzame installatie van 80 vierkante meter zonnecollectoren en een (gesloten) WKO-systeem. De zonnewarmte wordt gebruikt om het tapwater te verwarmen. De WKO is de basis voor de ruimteverwarming. Het tapwatersysteem wordt geholpen door twee 65 kW Remeha-gasketels, de ruimteverwarming kan bij piekvraag rekenen op twee exemplaren van 115 kW. De gehele installatie wordt aangestuurd door een regelunit van Priva.

Energy Service Company (Esco) ZON Energie Groep uit Spanbroek is eigenaar van de installatie en voert het beheer uit. Daarbij betalen de bewoners een energiefactuur via het NMDA (niet meer dan anders)-principe, waaruit ZON Energie gas en elektriciteit aanschaft en afschrijvingen op de installatie betaalt. Hoe meer ‘gratis’ duurzame energie uit bodemwarmte en zonnecollectoren ZON Energie gebruikt, hoe sneller de investering zich laat terugverdienen. Lees verder HeatMatcher maakt de warmte-installatie slim

‘BIM onmisbaar bij beheer en onderhoud vastgoed’

Digitale bouwtekeningen van nieuwe gebouwen – zogeheten BIM-modellen – zijn tegenwoordig zó geavanceerd en volgepropt met nuttige informatie, dat ze ook na de bouw nog prima te gebruiken zijn voor beheer en onderhoud. Eigenaren, projectontwikkelaars en Facility Managers zien kansen. “Het werken met BIM leidt tot structureel betere data tegen lagere kosten.”

BIM (Bouwwerk Informatie Model) is de hype voorbij. In de bouwwereld kan je er niet meer omheen. Toch is de term bij het grote publiek nog niet echt aangeslagen. En dat is vreemd, want BIM heeft het in zich om de vastgoedsector drastisch te veranderen. Lees verder ‘BIM onmisbaar bij beheer en onderhoud vastgoed’

Power-to-gas: wordt het methaan of waterstof?

De roep om tijdelijke opslag van duurzame elektriciteit klinkt steeds luider, nu de productie door wind en zon grote pieken vertoont en huishoudens vrezen voor het afschaffen van de salderingsregeling. Power to gas, waarbij de elektriciteit wordt omgezet in waterstof of methaan, is één van de technieken die dit mogelijk maken. Maar hoe groot is de kans op grootschalige introductie? En moet de installatiesector zich alvast voorbereiden?

Netbeheerder Stedin experimenteert druk met de omzetting van elektriciteit in gas. Op Ameland liep van 2007 tot 2012 een proef waarbij uit water door middel van elektrolyse waterstof en zuurstof werd geproduceerd. En sinds afgelopen herfst worden dertig woningen in een appartementencomplex in de Rotterdamse wijk Rozenburg zelfs voorzien van synthetisch  – en voor de bewoners gratis – methaan, verkregen door waterstof uit elektrolyse in een vervolgstap met CO2 te methaniseren. In dit project werkt Stedin samen met energiekennisbedrijf DNV GL, de corporatie Ressort Wonen en gemeente Rotterdam.

De installatie, bestaande uit enkele blauwe zeecontainers op een veldje naast het wooncomplex van Ressort Wonen, heeft een productiecapaciteit van 0,25 kuub per uur, of 2.000 kuub per jaar, minder dan het verbruik van Lees verder Power-to-gas: wordt het methaan of waterstof?